Het werken met kinderen, of dit nu in de kinderopvang of gastouderopvang gebeurt, speelt zich af in een omgeving die altijd in beweging is. In de jaren dat ik dit vak uitoefen, heb ik die beweging in de loop van de tijd zien veranderen. Terwijl we kinderen onveranderd begeleiden in spel en ontwikkeling, ervaar ik ook dat er iets is verschoven: we hebben het met elkaar drukker gekregen. Druk! Een woord met zoveel lagen. Maar, wat betekent al die druk nou voor jouw dagelijkse praktijk?

Kinderen reageren op ons. Wat wij doen, voelen en uitstralen, werkt door in de groep. Op drukke momenten heb je dat niet altijd door. Dan zit je al in de stand van regelen, oplossen en vooruitdenken. Juist dan gaan we vaak méér bewegen, méér regelen en sneller schakelen. Dat voelt logisch, maar helpt pedagogisch niet altijd. Vaak werkt het de onrust juist in de hand.

Drukte op je werk ervaren kan ermee te maken hebben hoe stressvol het is, en of er tijd is om even op te laden of juist te ontladen. Zowel voor de pedagogisch professional als het kind. Want kinderen die goed zijn opgeladen én fijn kunnen ontladen, hebben hun weerklank op de werkdruk die de professional ervaart.

Wanneer we kinderen met veel tegelijk aan tafel zetten, verwachten we eigenlijk dat zij iets doen wat voor hen nog helemaal niet vanzelfsprekend is: eten én tegelijkertijd omgaan met alle prikkels van andere kinderen.

De peuter die zichzelf leert lezen valt direct op, maar er is ook een grote groep kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong die niet wordt gezien. Juist de gezinnen van deze kinderen kunnen de opmerkzaamheid van pedagogisch professionals goed gebruiken.

Ik stap een voorschool binnen, een paar dagen na een verontrustend belletje van een locatiemanager. Ze zegt dat ze het eigenlijk niet hardop mag zeggen, want het is niet aan haar om zoiets vast te stellen, maar het is echt waar: er lopen vijf ADHD’ers rond. Dan gaan bij mij meteen alle alarmbellen af. Óf we hebben het hier over een kans van één op een miljard (ik heb het niet uitgerekend, maar het klinkt goed), óf er is iets anders aan de hand.

Professionalisering in de kinderopvang is ontzettend belangrijk. Maar in de praktijk stapelen cursussen, kwalificatie-eisen en verantwoordingssystemen zich op tot een last die de professional uitput in plaats van versterkt. We willen het beter maken, maar maken het zwaarder.

We denken bij druk gedrag vaak aan kinderen die aan tafel niet stil kunnen zitten, door elkaar heen praten, allemaal op hetzelfde moment iets anders nodig hebben en tijdens een binnen-activiteit blijven rondrennen of voortdurend switchen van de ene activiteit naar de andere. Maar de aanleiding voor al dat drukke gedrag ontstaat vaak al eerder.

Soms loopt het op de groep vast zonder dat je precies begrijpt waarom. Gedrag van sommige kinderen lijkt ineens te escaleren, hun overprikkeling neemt toe. Dan helpt het om anders te leren kijken naar het kind achter het gedrag, de invloed van prikkels en wat een kind nodig heeft om tot rust, ontwikkeling en verbinding te komen.

In de kinderopvang en gastouderopvang zien we het steeds vaker: pedagogisch professionals die af en toe met de handen in het haar zitten. De taken stapelen zich op, de werkdruk neemt toe en het lukt niet altijd meer om die lieve, vrolijke juf, meester of gastouder te zijn die je zo graag wilt zijn.

We zien het steeds meer: kinderen die veel prikkels ervaren, druk gedrag vertonen of soms jonger gedrag vertonen. Sensopathisch spel - zintuiglijk spel zonder doel en met materialen zonder vaste vorm - kan voor kinderen bijzonder rustgevend zijn.

In de kinderopvang heb je als pedagogisch professional dagelijks contact met ouders die haast lijken te hebben. Van opvang snel door naar het werk, bijna te laat voor het eerste overleg, dwars door de files naar huis aan het einde van een drukke dag, kinderen ophalen, eten koken, naar de sportclub, waarbij ‘geen tijd’ en ‘druk’ veelgehoorde woorden zijn.

Nola Bottelier heeft vorig jaar de jaaropleiding tot Atelierpedagoog van ‘Atelier in een koffer’ afgerond. In haar jaarverslag neemt zij de lezer mee in de visie en procesgerichte werkwijze ‘Begrijpen met je handen’. Ze laat zien hoe procesgericht werken vorm krijgt in de praktijk. Op een ochtend tijdens haar bijzondere werk op een dreumesgroep zie je hoe kijken, vertragen en volgen van het kind nieuwe inzichten oplevert voor jouw pedagogisch handelen.

In onze drukke wereld worden jonge kinderen vaak geconfronteerd met een hoop prikkels: schooltaken, sociale verwachtingen en dagelijkse routines. Dit kan leiden tot een gevoel van druk dat zich zowel in het hoofd als in het lichaam laat voelen.

Vier kinderen duiken in een verkleedkoffer. Niet veel later rennen ze met een hoop geluid door de ruimte. Er worden draken verslagen, ridders vechten en prinsessen dansen in hun jurken. Jij staat erbij en kijkt ernaar. En je denkt: wat een lawaai. Wat een chaos.

Het is acht uur. De groep stroomt vol. Een peuter huilt omdat papa weggaat. Een ouder wil nog snel iets met je bespreken. Een collega vraagt iets. Je denkt intussen aan de activiteit die nog voorbereid moet worden. Je bent nog geen kwartier bezig en er wordt al van alle kanten aan je getrokken. Herkenbaar?

Kinderen leven in het moment. Ze voelen intens, puur en direct, maar hebben niet altijd de woorden om te zeggen wat er vanbinnen allemaal gebeurt. Hun innerlijke wereld laat zich vaak zien via gedrag, spel, stiltes of lichamelijke signalen. In een samenleving waarin prikkels, tempo en verwachtingen blijven toenemen, verliezen veel kinderen het contact met dit innerlijk kompas.

Kinderen op niveau laten rekenen is een flinke uitdaging. De cijfers van de onderwijsinspectie liegen er niet om: slechts een op de drie basisschoolkinderen haalt het gewenste streefniveau voor rekenen. Bart-Willem van Huizum uit Zutphen besloot dat het tijd was voor een speelse oplossing.

Het is een herkenbaar moment op iedere bso. Kinderen komen binnen na een lange schooldag. Stoelen schuiven, stemmen worden luider en voor je het weet zit de energie overal; behalve op de plek waar jij ’m graag zou willen hebben.

In dit artikel gaan we in op mogelijke oorzaken van drukte en hoe je de rust weer terugbrengt in de klas. Jonge kinderen zijn volop in ontwikkeling en alles komt nog ongefilterd het lichaam binnen: geluiden, geuren, smaken, emoties, bewegingen, licht of kleur. Daardoor raken kinderen snel het stuur kwijt en hebben ze ons nodig om weer tot rust te komen.

Een tablet op de groep, ouders met uitgesproken schermregels en kinderen die opgroeien met games en vloggers: digitale media zijn niet meer weg te denken uit de kinderopvang. Voor pedagogisch professionals voelt dat soms als extra werkdruk, maar volgens Anneke van Soest, specialist mediaopvoeding bij Anno Nu Mediacoaching, liggen er juist volop kansen.

De kinderopvang is professioneler geworden en dat heeft een hoop goeds gebracht, zoals meer aandacht voor ontwikkelkansen en een rijke leeromgeving. Tegelijk schuilt daarin het risico dat ontwikkeling iets wordt wat voortdurend gestimuleerd moet worden.

Druk gedrag op de groep vraagt veel van pedagogisch professionals. Maar wat als we anders leren kijken naar spel en spelontwikkeling? Door beter te begrijpen wat kinderen in hun spel laten zien, ontstaat meer rust, verdieping en plezier. Kennis van spel en spelbegeleiding is een voorwaarde om de ontwikkeling van kinderen goed te begeleiden.

De kinderopvang is volop in ontwikkeling. Hoe is de sector door de jaren heen veranderd? Met wie werken we vandaag samen en welke samenwerkingen zijn in de toekomst nodig? In deze editie maak je onder andere kennis met de ‘regisseur kindontwikkeling’ en de pedagogisch professional als spil in de wijk.

Besturen die leiding geven aan kindcentra staan voor een complexe opgave. Zij werken aan het verbinden van opvang en onderwijs tot een organisatie waar op integrale wijze wordt gewerkt aan de ontwikkeling van kinderen.

Herken je dit? Aan het einde van je werkdag trek je moe maar voldaan de deur achter je dicht. Wat was het druk vandaag! Het werken met kinderen speelt zich zowel in de kinderopvang als de gastouderopvang af in een omgeving die altijd in beweging is. Kinderen die rennen, stoeien, vragen stellen en voortdurend je aandacht vragen. Ouders die nog even iets willen bespreken. Collega's die even hun hart komen luchten en nog een snelle vraag willen stellen. Intussen hou jij alle ballen in de lucht en probeer je de rust, structuur en aandacht te bewaren voor ieder kind, de ouders en collega’s.

Ouder zijn van een jong kind vraagt veel. Je wilt er zijn voor je kind, partner, familie, vrienden, je collega’s en jezelf. Ondertussen lijkt er altijd wel iets te zijn dat aandacht vraagt. Dat kan stress geven. Veel ouders herkennen dit.

Van onrust naar rust helpt ouders hun eigen manier te vinden om van onrust naar rust te komen. 

In Nederland kennen we de Dag van de Pedagogisch Professional en de Dag van de Leerkracht.  Binnen kindcentra groeit steeds meer het besef: kinderopvang en onderwijs versterken elkaar: dit hoort bij elkaar.

Om dit mooie initiatief te versterken en nog meer navolging te geven, introduceert Vereniging Netwerk Kindcentra de Week van de kindprofessional.

Het thema van de 72e Kinderboekenweek is ‘Spot aan!’. Door boeken te lezen, kun je van alles ervaren. Hoe is het om minder zelfvertrouwen te hebben, als je minder goed praat? Met het boek Breedbekkikker maak je dit onderwerp bespreekbaar op jouw groep.

Het Elfenbankje is een kleine kinderopvang in hartje Amsterdam. We hebben een verticale groep van 16 kinderen per dag en een voorschool op maandag, dinsdag en donderdag ochtend. We zoeken een pedagogisch professional voor 32 uur per week. We zijn een team met 4 vaste medewerkers en hebben vaste invallers.

Donderdag 17 september is het de Dag van de Pedagogisch Professional. Een mooi moment om extra stil te staan bij het belangrijke werk dat pedagogisch professionals iedere dag doen. Want kinderopvang is veel meer dan opvang alleen. Het is een plek waar kinderen spelen, ontdekken, leren en zich ontwikkelen. Dankzij de inzet van de pp’ers. Daarom ontvang je op 16 en 17 september een gratis exemplaar van KIDDO bij je bestelling.

Kinderopvangorganisaties moeten meer maatregelen nemen om kinderen en medewerkers te beschermen tijdens hete dagen. Die dringende oproep doen de GGD’en, die toezicht houden op de kinderopvang. Hoewel kinderopvanglocaties wettelijk verplicht zijn een hitteprotocol te hebben, zijn die protocollen volgens de GGD in de praktijk vaak te algemeen en onvoldoende toegespitst.

Wat kun je doen als je te veel piekert begeleidt kinderen en ouders door de cognitieve-gedragstechnieken die het meest worden gebruikt bij de behandeling van angst.

Wil je als pedagogisch professional nóg meer betekenen voor je kinderen? Het integrale VE-programma Uk & Puk Editie 2 biedt een gestructureerde, dagelijks inzetbare aanpak, om de ontwikkeling van kinderen van nul tot vier jaar te stimuleren. Doelbewust, vanuit spel én plezier.

Jaarlijks vieren we de Week van Respect met ruim 800.000 kinderen en jongeren. Wat groeide vanuit het onderwijs, is nu een landelijke beweging van professionele opvoeders die kinderen en jongeren inspireren en activeren om bij te dragen aan een respectvolle samenleving. Op sportvelden, in de wijk en sinds 2025 ook op de bso!

Herkennen kinderen zichzelf én anderen in de prentenboeken die je voorleest? Steeds meer prentenboeken laten de diversiteit in onze samenleving zien. Maar bereiken deze boeken de kinderopvang en het onderwijs voldoende?

KindVak 2026 komt eraan: 17, 18 & 19 september in Brabanthallen ’s-Hertogenbosch!
Ontdek exposanten, workshops & trends én ontmoet vakgenoten. Nieuw op 17 september: leiderschapscongres met onder anderen Ray Klaassens.

De cao-partijen in de kinderopvang (BMK, BK, CNV en BVOK) hebben afgesproken dat de vergoeding voor woon-werkverkeer per 1 juli 2026 wordt verhoogd naar 0,25 euro per kilometer. Dit is de maximaal onbelaste fiscale vergoeding. De afspraak blijft van kracht gedurende de gehele looptijd van de cao kinderopvang, tot 1 januari 2027.

Ben jij nog op zoek naar leuke zomeractiviteiten voor op de bso of de kdv? Wij hebben twee gratis activiteiten voor je geselecteerd. Deze activiteiten verschenen eerder in vakblad KIDDO, maar zijn nu voor iedereen beschikbaar.

De kwaliteit van de vroegschoolse educatie heeft grote invloed op de ontwikkelkansen van jonge kinderen. Tegelijkertijd ervaren veel gemeenten dat zij minder directe invloed hebben op de vroegschool dan op de voorschool. Het GOAB-ondersteuningstraject heeft daarom de nieuwe handreiking ‘vroegschoolse educatie - samenwerken aan onderwijskansen in groep 1 en 2’gepubliceerd.

Wanneer de zon schijnt en de kinderen ongeduldig bij de achterdeur staan te trappelen voor een ritje naar de kinderboerderij, begint voor een gastouder het geregel om te kijken wat handig is op de achterbank. De luiertas gaat in de kofferbak, de koppen worden geteld en de verschillende stoeltjes staan klaar voor gebruik.

KIDDO is sinds kort ook te vinden op Instagram. Hier vind je niet alleen nieuws, boekentips en verhalen uit het omvangrijke archief van 25 jaar KIDDO, maar ook (gratis) activiteiten voor op jouw groep. Of de kinderen nu 1 of elf zijn, er is voor ieder wat wils! 

Klik hier om KIDDO te volgen op Instagram.